logo medycyna tropikalna

WOJSKOWY INSTYTUT MEDYCZNY
Zakład Epidemiologii i Medycyny Tropikalnej

Leiszmanioza trzewna (VL)

Leiszmanioza trzewna (VL, visceral leishmaniasis, kala-azar)

Liczba nowych zachorowań każdego roku na świecie kształtuje się na poziomie około 500 tysięcy. Ponad 90% przypadków leiszmaniozy trzewnej występuje w Bangladeszu, Brazylii, Indiach, Nepalu, Etiopii i Sudanie. Okres wylęgania choroby trwa przeciętnie 2-4 miesiące, może również skracać się do 10-14 dni lub wydłużać do dwóch i więcej lat. Objawem patognomonicznym jest długotrwała, dwugarbna gorączka do 400C, charakteryzująca się dwoma szczytami w ciągu doby (około południa i przed północą). Tor gorączki może być ciągły, zwalniający lub przerywany. Występuje utrata masy ciała, powiększenie wątroby, śledziony i węzłów chłonnych, pancytopenia. Charakterystyczne są zmiany skórne, zwłaszcza okolicy twarzy i rąk (złuszczanie naskórka, łamliwość włosów i paznokci, ciemne zabarwienie skóry wokół ust, na policzkach, stopach, rękach i w linii środkowej brzucha). 90-95% pacjentów nie leczonych lub leczonych nieprawidłowo umiera. Najczęstszą przyczyną zgonu są wtórne zakażenia bakteryjne płuc lub przewodu pokarmowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, szpiku, współistniejąca gruźlica. Leiszmaniozę trzewną różnicuje się w okresie ostrym choroby z malarią i durem brzusznym; w stanach przewlekłych z gruźlicą płuc, brucelozą, mononukleozą, ziarnicą złośliwą, sarkoidozą, trypanosomozą i schistosomatozą.

Leczenie VL:

lekiem pierwszego rzutu są 5-wartościowe związki antymonu, np. pentostam (sodium stibogluconate) w dawce 20 mg/kg mc pozajelitowo przez 30 dni; w drugim rzucie stosuje się ambisome (liposomalna amfoterycyna B) w dawce 3 mg/kg mc w dniach 1-5, 14 i 21.

Zapobieganie:

stosowanie repelentów z zawartością DEET (N,N-diethyl-meta-toluamide) na skórę odkrytą, noszenie koszul z długimi rękawami i spodni z długimi nogawkami, unikanie miejsc powszechnego występowania wektorów zarażenia, zwłaszcza w okresie ich największej aktywności (od zmierzchu do świtu), zaopatrzenie okien pomieszczeń zamkniętych w siatki zabezpieczające przed owadami, stosowanie moskitier nad miejscem do spania.