logo medycyna tropikalna

WOJSKOWY INSTYTUT MEDYCZNY
Zakład Epidemiologii i Medycyny Tropikalnej

Glistnica (askarioza)

Choroba pasożytnicza przewodu pokarmowego wywoływana przez nicienia Ascaris lumbricoides. Rezerwuarem pasożytów jest człowiek, a źródłem zarażenia zazwyczaj żywność zanieczyszczona jajami pasożyta. Człowiek może zarazić się poprzez przeniesienie jaj pasożyta do ust na zabrudzonych rękach, z zanieczyszczoną żywnością; należy również pamiętać o możliwości przeniesienia pasożytów do mieszkań np. na podeszwach butów zabrudzonych odchodami. Glistnica występuje kosmopolitycznie, jest najbardziej rozpowszechnioną helmintozą na świecie. Ocenia się, że zarażonych askariozą jest ponad 1,2 miliarda ludzi, zwłaszcza na kontynencie azjatyckim i afrykańskim.

Obraz kliniczny:

okres od zarażenia do pojawienia się pierwszych jaj w kale wynosi 60-70 dni. Do najczęstszych objawów należą zaburzenia ze strony układu pokarmowego spowodowane przez dorosłe nicienie bytujące w jelicie cienkim (bóle brzucha, nudności, wymioty, zaparcia, okresowe biegunki), rzadziej reakcje alergiczne (wysypka skórna typu pokrzywki, świąd skóry) i objawy płucne spowodowane migracją larw (kaszel, gorączka, zespół Löfflera: nacieki z komórek eozynochłonnych w płucach oraz wysoka eozynofilia we krwi).

Cykl rozwojowy Ascaris lumbricoides

Dorosłe osobniki mogą spowodować niedrożność jelita, rzadziej dróg żółciowych. Oddziałują na organizm żywiciela toksycznie i alergicznie, powodując bóle i zawroty głowy, omdlenia, bezsenność, nadmierną pobudliwość.

Rozpoznanie:

3-krotne badanie kału w mikroskopii świetlnej wykonywane w odstępach 2-3 dniowych kilkoma metodami (rozmaz bezpośredni, metody zagęszczające, np. flotacja) w poszukiwaniu jaj pasożyta.

Niezapłodnione jajo

CDC. Niezapłodnione jajo Ascaris lumbricoides

Zapłodnione jajo

CDC. Zapłodnione jajo Ascaris lumbricoides

Jajo Ascaris lumbricoides

CDC. Jajo Ascaris lumbricoides z widoczną w środku larwą

Larwa uwalniająca się z jaja

ZEiMT. Larwa uwalniająca się z jaja Ascaris lumbricoides

glistnica

CDC. Złożone zarażenie czterema pasożytami jelitowymi

Dorosły osobnik glisty ma długość 15-30 cm (samiec) i 20-50 cm (samica). Samica składa około 200 000 jaj na dobę, które są wydalane z kałem. Z jaj inwazyjnych połkniętych przez człowieka, w jelicie cienkim wydostają się larwy, które przebijają się przez ścianę jelita do układu krwionośnego, z krwią wędrują do wątroby, serca i płuc. W płucach, po 9-10 dniach od zarażenia przedostają się do pęcherzyków, by przez oskrzeliki, oskrzela, tchawicę, gardło, przełyk, żołądek trafić ponownie do jelita cienkiego, gdzie 25-29 dni po zarażeniu następuje przekształcenie larw w postaci dorosłe.

glistnica

CDC. Dorosłe osobniki Ascaris lumbricoides (samica większa)

glistnica

CDC. Dorosłe osobniki Ascaris lumbricoides pochodzące od kenijskiego dziecka

Leczenie:

albendazol tabl. w pojedynczej dawce 400 mg. Niezbędne jest wykonanie kontrolnego badania parazytologicznego kału po 4 tygodniach od zastosowanego leczenia, celem potwierdzenia jego skuteczności.

Zapobieganie:

częste mycie rąk, zwłaszcza przed jedzeniem; higiena żywności i żywienia (dokładne mycie warzyw i owoców spożywanych w stanie surowym).