logo medycyna tropikalna

WOJSKOWY INSTYTUT MEDYCZNY
Zakład Epidemiologii i Medycyny Tropikalnej

Onchocerkoza

Onchocerkoza

Choroba pasożytnicza wywoływana przez nicienia Onchocerca volvulus. Rezerwuarem pasożytów jest człowiek, natomiast źródłem zarażenia meszki z rodzaju Simulium. Podczas ssania krwi człowieka przez meszki będące żywicielem pośrednim pasożyta następuje przedostanie się mikrofilarii do skóry i w ciągu kilku miesięcy przekształcanie się w filarie, formy dojrzałe (pierwsze objawy skórne pod postacią grudek i guzków pojawiają się w 3-4 miesiące od zarażenia).

Meszki z rodzaju Simulium, wektor onchocerkozy

CDC. Meszki z rodzaju Simulium, wektor onchocerkozy

Onchocerkoza występuje w Afryce Równikowej, Ameryce Południowej, na Bliskim Wschodzie (choruje około 18 mln ludzi).

Obraz kliniczny:

objawy skórne – świąd, lichenizacja, zgrubienie i łuszczenie się skóry (tzw. skóra słonia), grudki i podskórne guzki tzw. onchocercoma (zawierające żywe lub martwe filarie) na tułowiu, pośladkach i kończynach, depigmentacja skóry; słoniowacizna moszny, zwisanie skóry luźnymi fałdami w okolicach pachwinowych (hanging groins) spowodowane stanem zapalnym, zwłóknieniem i powiększeniem pachwinowych węzłów chłonnych;
objawy oczne – mikrofilarie ze skóry wnikają do spojówki, rogówki oraz przedniej komory oka prowadząc poprzez keratitis punctata i iridocyclitis sclerosans do ślepoty.

Rozpoznanie:

na podstawie wywiadu (pobyt w krajach endemicznego występowania choroby) i typowego obrazu klinicznego; badania laboratoryjne: znalezienie dorosłych nicieni w guzkach (badanie hist.-pat.) oraz mikrofilarii w skrawkach skóry i wyciśniętej z nich krwi i chłonce; diagnostyka serologiczna (testy wykrywające swoiste przeciwciała).

Mikrofilaria Onchocerca volvulus

CDC. Mikrofilaria Onchocerca volvulus

Histopatologia guzka onchocercoma

CDC. Histopatologia guzka onchocercoma

Leczenie:

iwermektyna tabl. 150 μg/kg mc jednorazowo; chirurgiczne usuwanie guzków podskórnych.

Zapobieganie:

zwalczanie wektorów zarażenia (metody chemiczne i biologiczne); ochrona przed owadami (odpowiednio noszone ubranie, moskitiery, środki owadobójcze i odstraszające owady).